ΗΛΙΑΣ ΠΑΝ.ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ

 

ΣΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΜΕ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ  ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ-ΑΝΘΥΓΙΕΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ--ΒΑΕ.
(ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΤΟΥ ΗΛΙΑ  ΓΕΩΡΓΑΚΗ).


‘’Παράθυρα’’ έχουν οι ασφαλισμένοι για σύνταξη με το ευνοικό  καθεστώς των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων (ΒΑΕ). Η κατηγορία αυτή των εργαζομένων απολαμβάνει το ειδικό προνόμιο της συνταξιοδότησης σε μικρότερη ηλικία, ενώ έχει αυξημένη σύνταξη λόγω των αυξημένων ποσοστών αναπλήρωσης.
Οι κατηγορίες ασφαλισμένων στα βαρέα (ΒΑΕ) και οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν για να συνταξιοδοτηθούν είτε στα 62 είτε και πριν από τα 62, είναι οι εξής:

1-Ανδρες και γυναίκες που έχουν 10.500 ημέρες ασφάλισης συνολικά εκ των οποίων 7.500 ημέρες ασφάλισης στα «βαρέα», συνταξιοδοτούνται με όριο ηλικίας 60 ετών για μειωμένη σύνταξη και 62 για πλήρη.
2-Γυναίκες που συμπλήρωσαν το 2010 ή 2011 τις 3.600 ημέρες ασφάλισης στα βαρέα και 4.500 ημέρες στο σύνολο συνταξιοδοτούνται με πλήρη σύνταξη όποτε συμπληρώσουν τα 55 και τα 56 έτη, εφόσον οι 1.000 από τις 3.600 ημέρες στα βαρέα συμπληρώνονται μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από την αίτηση για σύνταξη.

3-Γυναίκες που συμπλήρωσαν τις 3.600 ημέρες ασφάλισης στα βαρέα και 4.500 ημέρες στο σύνολο το 2012 συνταξιοδοτούνται στα 57 με πλήρη σύνταξη, εφόσον οι 1.000 από τις 3.600 ημέρες στα βαρέα συμπληρώνονται μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από την αίτηση για σύνταξη.
4 –‘Ανδρες και γυναίκες με 3.600 ημέρες ασφάλισης στα βαρέα και 4.500 στο σύνολο μετά το 2013 συνταξιοδοτούνται με όριο ηλικίας 62 ετών για πλήρη σύνταξη.
Την ίδια ώρα, νέα δεδομένα για εργαζόμενους στα νοσοκομεία, τα Κέντρα Υγείας και το ΕΚΑΒ φέρνει η εφαρμογή της νέας ρύθμισης για την υπαγωγή συγκεκριμένων ειδικοτήτων του Δημοσίου στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα(ΒΑΕ).Η εγκύκλιος του υπουργείου Εργασίας με αριθμό πρωτοκόλλου 21633/31.07.2026 δίνει οδηγίες στον e-ΕΦΚΑ για την εφαρμογή του άρθρου 40 του ν. 5316/2026. Η διάταξη αφορά εργαζόμενους που υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου και απασχολούνται αποκλειστικά σε συγκεκριμένες ειδικότητες.
Η ρύθμιση αφορά προσωπικό των νοσοκομείων και των Κέντρων Υγείας του ΕΣΥ, καθώς και του ΕΚΑΒ, στις ειδικότητες:
-νοσηλευτές
-βοηθοί νοσηλευτών
-οδηγοί ασθενοφόρων
-βοηθοί ασθενοφόρων – διασώστες
Η υπαγωγή στο καθεστώς των ΒΑΕ για την κύρια ασφάλιση δεν γίνεται αυτόματα. Ο εργαζόμενος πρέπει να υποβάλει αίτηση στην αρμόδια υπηρεσία εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα όπου υπηρετεί. Με την επιλογή υπαγωγής στην κύρια ασφάλιση, η υπαγωγή στην επικουρική ασφάλιση καθίσταται υποχρεωτική.
Η νομοθεσία προβλέπει αποκλειστική προθεσμία έξι μηνών από την έναρξη ισχύος της σχετικής διάταξης, δηλαδή 6 Ιανουαρίου 2027. Εκπρόθεσμες αιτήσεις δεν γίνονται δεκτές. Η υπαγωγή στα ΒΑΕ ξεκινά από την πρώτη ημέρα του μεθεπόμενου μήνα από εκείνον κατά τον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση.
Η ένταξη στο καθεστώς των Βαρέων και Ανθυγιεινών συνοδεύεται από πρόσθετη ειδική εισφορά.
Για την κύρια σύνταξη προβλέπεται πρόσθετη εισφορά 3,60%, η οποία επιμερίζεται ως εξής:
-2,20% για τον εργαζόμενο,
-1,40% για τον εργοδότη.
Για την επικουρική ασφάλιση η πρόσθετη εισφορά ανέρχεται σε 2%:
-1,25% καταβάλλεται από τον εργαζόμενο,
-0,75% από τον εργοδότη.
Η βασική αλλαγή αφορά τις συντάξεις και συγκεκριμένα το όριο ηλικίας για τη θεμελίωση δικαιώματος. Οι εργαζόμενοι που καλύπτονται από τη ρύθμιση μπορούν να λάβουν πλήρη κύρια σύνταξη στα 62, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Απαιτούνται συνολικά:
-τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης,
-από αυτά, τουλάχιστον 12 έτη αποκλειστικής απασχόλησης στις συγκεκριμένες ειδικότητες,
-τουλάχιστον 3 έτη απασχόλησης μέσα στα τελευταία 17 έτη πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους ή πριν από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης.
Με τη συγκεκριμένη διάταξη ενοποιούνται οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης των συγκεκριμένων εργαζομένων του Δημοσίου με εκείνες αντίστοιχων ειδικοτήτων που ασφαλίζονταν στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και υπάγονταν στο καθεστώς των Βαρέων και Ανθυγιεινών.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα αναγνώρισης με εξαγορά προηγούμενου πραγματικού χρόνου απασχόλησης στις συγκεκριμένες ειδικότητες. Η ρύθμιση μπορεί να αξιοποιηθεί για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων 12 ετών απασχόλησης, καθώς και της προϋπόθεσης των τριών ετών μέσα στην τελευταία 17ετία.
Για κάθε μήνα που αναγνωρίζεται, ο ασφαλισμένος καταβάλλει το σύνολο της πρόσθετης ειδικής εισφοράς ΒΑΕ που αντιστοιχεί τόσο στον ίδιο όσο και στον εργοδότη, για κύρια και επικουρική ασφάλιση.
Η εξόφληση μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις, ο αριθμός των οποίων αντιστοιχεί στους μήνες που αναγνωρίζονται. Μετά την εξόφληση, η αρμόδια υπηρεσία μισθοδοσίας εκδίδει σχετική βεβαίωση, η οποία τοποθετείται στον υπηρεσιακό φάκελο του εργαζομένου.
--------------------------------------
ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ-ΑΝΘΥΓΙΕΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ(ΒΑΕ).
Τα ΒΑΕ (Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα) διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το αν ένας εργαζόμενος είναι παλαιός (πρωτοασφαλισμένος έως 31/12/1992) ή νέος ασφαλισμένος (από 1/1/1993 και μετά).
1.Παλαιοί ασφαλισμένοι(εως 31/12/1992).
-10.500 ημέρες ασφάλισης(ΗΑ) εκ των οποίων 7.500 ΗΑ σε ΒΑΕ και στο 62ο έτος της ηλικίας για πλήρη ή το 60ο για μειωμένη σύνταξη.
-4.500 ημέρες ασφάλισης( ΗΑ) εκ των οποίων 3.600 ΗΑ σε ΒΑΕ και στο 62ο έτος της ηλικίας. Επιπλέον οι 1.000 ΗΑ σε ΒΑΕ, θα πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί την τελευταία 17ετία πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας για συνταξιοδότηση. Όσοι άντρες εργαζόμενοι συμπλήρωσαν τις 3.600 ΗΑ έως το 2012, διατηρούν ως όριο ηλικίας το 60ο έτος, το οποίο όμως έπρεπε να το είχαν συμπληρώσει έως το έτος αυτό. Για τις γυναίκες που συμπλήρωσαν τις 3.600 ΗΑ έως το 2010, το όριο ηλικίας διαμορφώνεται στα 55 έτη. Αν οι 3.600 ΗΑ συμπληρώθηκαν κατά το έτος 2011, η ηλικία διαμορφώθηκε σε 56 έτη και το 2012 σε 57. Η ειδική προϋπόθεση των 1.000 ΗΑ κατά τα 17 έτη πριν τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας εξακολουθεί να εφαρμόζεται.
Για τους εργαζόμενους σε βαριές οικοδομικές ή τεχνικές εργασίες το όριο ηλικίας διαμορφώνεται σε 58 έτη για τους άντρες και 53 για τις γυναίκες, έως 31/12/12. Από 01/01/13 τα όρια ηλικίας διαμορφώνονται σε 60 και 55 αντίστοιχα.
2.Νέοι ασφαλισμένοι(1-1-1993 και μετά) :
-4.500 ημέρες ασφάλισης(ΗΑ) ή 15 έτη εκ των οποίων 3.375 σε ΒΑΕ και το 60ο έτος της ηλικίας, έως 31/12/12. Από 01/01/13, το όριο ηλικίας διαμορφώνεται σε 62 έτη.
-4.500  ημέρες ασφάλισης  ή 15 έτη εκ των οποίων 3.375 σε ΒΑΕ και το 55ο έτος της ηλικίας για πλήρη ή το 50ο έτος για μειωμένη, έως 31/12/12, για απασχολούμενους σε υπόγειες στοές μεταλλείων – λιγνιτωρυχείων ή σε εναέριες ή υποθαλάσσιες εργασίες, καθώς και σε ορυχεία, σταθμούς παραγωγής και δίκτυα προκειμένου για τους ασφαλισμένους της Διεύθυνσης Ασφαλίσεως Προσωπικού Δ.Ε.Η.. Από 01/01/13, το όριο ηλικίας διαμορφώνεται σε 57 και 52 έτη αντίστοιχα.
Επισημαίνεται ότι στην περίπτωση απασχόλησης σε εργασίες που χαρακτηρίζονται ως βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, αμφότεροι οι εργαζόμενοι και οι εργοδότες υποχρεούνται να καταβάλλουν πρόσθετη εισφορά, το ύψος της οποίας διαμορφώνεται ανάλογα με το είδος της απασχόλησης.
Εάν ο ασφαλισμένος κάνει χρήση των διατάξεων συνταξιοδότησης με ΒΑΕ, δεν δικαιούται προσαύξηση στη κύρια σύνταξή του λόγω αυξημένου ασφαλίστρου. Εξαίρεση αποτελούν οι παλαιοί ασφαλισμένοι που υπάγονται στα ΒΑΕ του ΤΑΠ-ΔΕΗ, οι οποίοι δικαιούνται την εν λόγω προσαύξηση για καθεμία ποσοστιαία μονάδα (1%) εισφοράς που υπερβαίνει το συνολικό ποσοστό εισφορών ασφαλισμένου και εργοδότη Κλάδου Σύνταξης και επασφαλίστρου βαρέων επαγγελμάτων των αντίστοιχων κατηγοριών εργαζομένων- υπαγομένων στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Εάν ο ασφαλισμένος συνταξιοδοτηθεί με τις κοινές διατάξεις, το ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης, για κάθε έτος που έχει καταβληθεί επιπλέον εισφορά, θα υπολογίζεται με ετήσιο συντελεστή αναπλήρωσης 0,075% για καθεμία ποσοστιαία μονάδα (1%) επιπλέον εισφοράς (0,075% Χ επιπλέον εισφορά Χ έτη καταβολής της αυξημένης εισφοράς Χ συντάξιμες αποδοχές). Ο συντάξιμος μισθός σε αυτή την περίπτωση θα προκύπτει λαμβάνοντας υπόψη τη βάση υπολογισμού της επιπλέον εισφοράς. Οι συντάξιμες αποδοχές για τον υπολογισμό της προσαύξησης λόγω αυξημένου ασφαλίστρου είναι οι ίδιες με αυτές που χρησιμοποιούνται και για τον υπολογισμό του ανταποδοτικού μέρους της κύριας σύνταξης.
------------------------------------------------
Η ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ ΜΕ ΤΑ ΒΑΡΕΑ ΚΑΙ ΑΝΘΥΓΙΕΙΝΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ(ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) :

1. Παλαιοί Ασφαλισμένοι (Έναρξη ασφάλισης έως 31/12/1992)
Με 10.500 ημέρες ασφάλισης (εκ των οποίων 7.500 στα ΒΑΕ):
Πλήρης σύνταξη: Στα 62 έτη (ή στα 60 έτη με μειωμένη σύνταξη, με μικρή μείωση).
Απαιτούνται τουλάχιστον 1.000 ημέρες ασφάλισης στα ΒΑΕ μέσα στα τελευταία 17 έτη πριν από την υποβολή της αίτησης.
Με 4.500 ημέρες ασφάλισης (εκ των οποίων 3.600 στα ΒΑΕ):
Άνδρες: Πλήρης σύνταξη στα 62 έτη (ή στα 60 έτη αν συμπληρώθηκαν οι προϋποθέσεις έως 31/12/2012).
Γυναίκες: Δυνατότητα συνταξιοδότησης νωρίτερα (π.χ. από 55 έως 62 έτη ανάλογα με το έτος κατοχύρωσης).
Απαιτούνται 1.000 ημέρες στα ΒΑΕ την τελευταία 17ετία.
2. Νέοι Ασφαλισμένοι (Έναρξη ασφάλισης από 1/1/1993 και μετά)
Γενική κατηγορία ΒΑΕ:
Απαιτούνται 4.500 ημέρες ασφάλισης συνολικά, εκ των οποίων 3.375 ημέρες στα ΒΑΕ (και 1.000 ημέρες στα ΒΑΕ την τελευταία 17ετία).
Όριο ηλικίας: Στα 62 έτη (για θεμελίωση από 1/1/2013 και μετά· όσοι είχαν συμπληρώσει 60 έτη έως το 2012 μπορούσαν στα 60).
Μεταλλεία – Λιγνιτωρυχεία (υπόγειες στοές):
Απαιτούνται 4.500 ημέρες συνολικά και 3.375 σε στοές.
Πλήρης σύνταξη: Στα 57 έτη (από 1/1/2013+).
Μειωμένη σύνταξη: Στα 52 έτη (από 1/1/2013+).
Εισφορές :
-Οι εργαζόμενοι στα ΒΑΕ καταβάλλουν αυξημένες ασφαλιστικές εισφορές (συνολικά 41,56% περίπου, με επιπλέον ποσοστό εργαζόμενου/εργοδότη).
-Υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις και επεκτάσεις (όπως η ένταξη υγειονομικού προσωπικού, νοσηλευτών ΕΣΥ και εργαζομένων στο ΕΚΑΒ) που διαμορφώνουν σταδιακά νέα δεδομένα για εξασφάλιση εξόδου στα 62.