΄’ΘΥΜΑΤΑ’ ΟΙ ΝΕΟΙ
ΣΤΟ ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ:
-ΑΥΞΗΣΗ ΟΡΙΩΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗΣ.
-ΜΕΙΩΣΗ ΣΥΝΤΆΞΕΩΝ.
Οι σημερινοί νέοι ηλικίας 20-25 αλλά και όσοι εισέρχονται στην αγορά
εργασίας, θα είναι τα μεγάλα ‘θύματα’’της αναμενόμενης ανατροπής λόγω της δημογραφικής
γήρανσης, από το 2030, στο ασφαλιστικό σύστημα με την αύξηση στα όρια
ηλικίας συνταξιοδότησης αλλά και τη μείωση
των συντάξεων.
Επισημαίνεται ότι
αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης το
2030 προεξοφλεί η δημογραφικη κατάρρευση στη χωρα μας ,σε συνδυασμό με την
αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Σύμφωνα με την
τελευταία έκθεση της Κομισιόν, Ageing Report 2027, το γενικό
όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στη χώρα μας από τα 67 έτη σήμερα προβλέπεται να
φτάσει στα 68 έτη το 2030, στα 70 έτη το 2055 και στα 72 έτη το 2080.
Αντιστοίχως, το όριο πρόωρης συνταξιοδότησης, που σήμερα είναι στα 62 έτη,
εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στα 63 έτη το 2030, στα 65 έτη το 2055 και στα 67 έτη
το 2080.
Η μέση ηλικία
εξόδου από την απασχόληση από 64,9 έτη το 2025 θα αυξηθεί στα 65,7 έτη το 2030,
στα 66 έτη το 2040 και στα 66,5 έτη το 2050, για να φτάσει στα 68,6 έτη το
2080.
Αντίστοιχη
αναπροσαρμογή αναμένεται να συμβεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, που έχουν
συνδέσει τα όρια ηλικίας τους με το προσδόκιμο ζωής. Στην Δανία για παράδειγμα
από τα 67 έτη που είναι σήμερα το όριο συνταξιοδότησης (64 για πρόωρη)
προβλέπεται να αυξηθεί στα 68 έτη το 2030 (65 για πρόωρη) και στα 71,5 έτη το
2055 (68,5 για πρόωρη). Στην Ιταλία, από τα 67 έτη που είναι σήμερα το όριο (64
για πρόωρη), αναμένεται να αυξηθεί στα 67,5 έτη το 2030 (64,5 για πρόωρη) και
στα 69,6 έτη το 2055 (66,6 για πρόωρη). Τέλος στην Πορτογαλία από τα 66,6 έτη
σήμερα (60 για πρόωρη), οι προβλέψεις κάνουν λόγο για 67 έτη το 2030 και 68,3
έτη το 2055, με το όριο για την πρόωρη συνταξιοδότηση να παραμένει στα 60 έτη.
Την ίδια ώρα η μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας από 10,4
εκατ. το 2025, σε 10,2 εκατ. το 2030 και μόλις 7,6 εκατ. το 2080, σε συνδυασμό
με το ποσοστό των ατόμων άνω των 65 ετών τα οποία από 23,9% το 2025 προβλέπεται
να αυξηθούν σε 25,9% το 2030 και 34,6% το 2080, προδιαγράφουν επώδυνες αλλαγές
στο ασφαλιστικό μας σύστημα, παρά τις μεταρρυθμίσεις που συνέβησαν το 2012 και
το 2014 (που αύξησαν το γενικό όριο ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 65 στα 67
έτη, με την προϋπόθεση συμπλήρωσης τουλάχιστον 15 ετών εισφορών).
Από το 2021 κι
έπειτα τα κατώτατα όρια ηλικίας αναπροσαρμόζονται ανάλογα με τις μεταβολές του
προσδόκιμου ζωής στα 65 έτη, με αναθεώρηση κάθε τρία χρόνια. Η αναπροσαρμογή
του 2021 ακυρώθηκε λόγω της πανδημίας, ενώ το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής
Ασφάλισης απέκλεισε τυχόν αλλαγές το 2027. Ωστόσο οι προβολές της Εθνικής
Αναλογιστικής Αρχής δείχνουν ότι έως το 2030 τα όρια ηλικίας θα έχουν αυξηθεί
κατά ένα έτος.
Το σενάριο αυτό
ενισχύεται και από τους δείκτες της ΕΛΣΤΑΤ για το προσδόκιμο ζωής, που
προβλέπουν αύξηση κατά 1,2 έτη για τους άντρες και κατά ένα έτος για τις
γυναίκες κατά 1 έτος. Μάλιστα το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται με υψηλότερους
ρυθμούς από τον μέσο όρο των χωρών της Ε.Ε. που ήταν κατά μέσο όρο 1,1 έτη για
τους άνδρες και 9 μήνες για τις γυναίκες.
Για τις γυναίκες
από 84,5 έτη το 2025, το προσδόκιμο ζωής προβλέπεται να φτάσει στα 90,1 έτη το
2080 και για τους άντρες από 79,5 έτη σε 86,4 έτη. Το γεγονός ότι οι
συνταξιούχοι θα ζουν περισσότερα χρόνια μετά την έξοδό τους από την εργασία,
αυξάνει την πίεση στο ασφαλιστικό μας σύστημα καθώς αυξάνεται η διάρκεια
καταβολής των συντάξεων.
Την ίδια στιγμή
που οι ηλικιωμένοι θα ζουν περισσότερα χρόνια, το εν ενεργεία εργατικό δυναμικό
θα υποχωρεί, δεδομένου ότι οι γεννήσεις μειώνονται, με αποτέλεσμα έως το 2050 ο
πληθυσμός εργάσιμης ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ελλάδα να συρρικνωθεί κατά 1,5
εκατ. άτομα, σε σχέση με τα σημερινά στατιστικά.
Ο δείκτης
εξάρτησης ηλικιωμένων, που μετρά τον πληθυσμό άνω των 65 ετών ως ποσοστό του
εργασιακά ενεργού πληθυσμού, από 41,3% το 2025 προβλέπεται να ανέλθει σε 44,8%
το 2030, σε 57,5% το 2040 και σε 69,3% το 2080. Δηλαδή, ενώ σήμερα αντιστοιχούν
περίπου 41 ηλικιωμένα άτομα σε κάθε 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας, το 2080 θα
αντιστοιχούν σχεδόν 70.
Στην αναπλήρωση
του εργατικού δυναμικού αναμένεται να συνδράμουν οι... συνταξιούχοι, καθώς
-όπως αναφέρει το Ageing Report- η ηλικιακή ομάδα 65-69 ετών θα αυξηθεί
από 17,9% το 2025 σε 53,8% το 2080.Στις ηλικίες 55-64 ετών η συμμετοχή των
αντρών θα αυξηθεί από 75,1% το 2025 σε 81,3% το 2050, και σε 85% το 2080.
Αντίστοιχα στις γυναίκες 55-64 ετών, το ποσοστό συμμετοχής τους θα αυξηθεί από
53,3% το 2025 σε 63,3% το 2050, φτάνοντας στο 67,9% το 2080.
Πάντως εκτιμάται ότι οι σχεδιαζόμενες αλλαγές στη
χώρα μας, δεν θα επηρεάσουν τις παρακάτω 5 κατηγορίες ασφαλισμένων, οι οποίες
δεν κινδυνεύουν από μια ενδεχόμενη αύξηση στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Και
αυτοί είναι:
– Οι ασφαλισμένοι που έχουν ήδη θεμελιωμένο δικαίωμα συνταξιοδότησης για
μειωμένη ή πλήρη σύνταξη σε όλα τα Ταμεία με βάση τα όρια ηλικίας που ισχύουν
από 19/8/2015 έως 31/12/2021 και από 1/1/2022 και μετά. Όσοι δηλαδή μπορούν να
συνταξιοδοτηθούν οποτεδήποτε δεν επηρεάζονται.
– Ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται με διατάξεις ανάπηρου μέλους (τέκνο,
σύζυγος, αδελφός).
– Οι ειδικές κατηγορίες ασφαλισμένων, όπως όσοι ανήκουν στα βαρέα και
ανθυγιεινά επαγγέλματα τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα.
– Οι ένστολοι, για τους οποίους οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης καθορίζονται με
ειδικό νόμο.
– Όσοι βρίσκονται σήμερα στην ηλικία των 57 ετών και πρόκειται να
συνταξιοδοτηθούν με πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος, έχοντας συμπληρώσει 40 έτη
ασφάλισης, ή μαζί με αναγνώριση πλασματικών ετών.
Αντίθετα οι αλλαγές στα όρια ηλικίας θα αφορούν:
– Τους ασφαλισμένους με ηλικίες 50 ως 55 ετών σήμερα, που βρίσκονται σε
απόσταση 12 ως 7 έτη για να συμπληρώσουν τα 62 και να αποκτήσουν δικαίωμα είτε
για μειωμένη σύνταξη είτε για πλήρη, αν έχουν και 40 χρόνια ασφάλισης.
Με βάση τα ως τώρα δεδομένα αλλά και τις προσαρμογές που έγιναν στα όρια
ηλικίας μετά τις 19/8/2015 (Νόμος 4336/2015), οι ασφαλισμένοι που δεν θα
θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης εντός της τριετίας 2027, 2028 και 2029 θα
επιβαρυνθούν με όλη την αύξηση που θα προκύψει.
Έτσι όσοι κλείνουν το 62ο έτος μετά το 2030 το πιθανότερο είναι ότι, αν
αυξηθούν τα όρια ηλικίας όπως δείχνουν οι μελέτες, θα συνταξιοδοτηθούν στα 63ή
στα 63,6 χρόνια τους.
– Τους ασφαλισμένους με ηλικίες 35 ως 50 ετών, οι οποίοι μέχρι να
συνταξιοδοτηθούν θα επωμιστούν 2 έως 3 διαδοχικές αυξήσεις στα όρια ηλικίας.
– Τους νέους ασφαλισμένους που διανύουν τα πρώτα χρόνια του εργασιακού τους
βίου και από τώρα θα πρέπει να συμβιβαστούν με την ιδέα ότι θα πάρουν σύνταξη
μετά τα 64 και με 42 χρόνια ασφαλιστικού βίου, ή κοντά στα 70 αν έχουν λιγότερα
έτη εργασιακού βίου.
Από την πλευρά του το
Υπουργείο Εργασίας διαβεβαιώνει ότι δε συντρέχει λόγος ανοίγματος της συζήτησης
για νέα αύξηση των ορίων ηλικίας τα αμέσως επόμενα χρόνια( τουλάχιστον έως το
2030). Η κυβερνητική αυτή θέση βασίζεται στο ότι η χώρα διαθέτει ήδη από τα
υψηλότερα όρια στην Ε.Ε., ενώ η παράλληλη αύξηση της απασχόλησης κατά 600.000
εργαζομένους και η ενεργός συμμετοχή περισσότερων από 300.000 εργαζόμενων
συνταξιούχων ενισχύουν την εισροή ασφαλιστικών εισφορών.
Την ίδια ώρα μια
νέα γενιά
χαμηλοσυνταξιούχων
δημιουργείται στο ασφαλιστικό σύστημα οι οποίοι θα λαμβάνουν συντάξεις της
τάξης των 800 ευρώ.Κι αυτό γιατί( μεταξύ άλλων) διάταξη στον νόμο Κατρούγκαλου
, η οποία διατηρήθηκε και από τη σημερινή κυβέρνηση (ΝΔ), προβλέπει τον
υπολογισμό της σύνταξης με βάση τον μέσο όρο των μηνιαίων αποδοχών ολόκληρου
του εργασιακού βίου και όχι του τελευταίου έτους ή της τελευταίας πενταετίας.
Παράλληλα, χαμηλές είναι και οι συντάξεις των ελεύθερων επαγγελματιών –
αυτοαπασχολούμενων, λόγω της καταβολής χαμηλών ασφαλιστικών εισφορών.
Ειδικότερα αντί του «μισθού αναφοράς» του τελευταίου
μήνα ή έτους ή της καλύτερης πενταετίας (όπως ίσχυε έως το 2016), ο ν.
4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) και στη συνέχεια ο νόμος Βρούτη (ν. 4670/2020),
επέβαλλε ως βάση υπολογισμού της ανταποδοτικής σύνταξης να λαμβάνεται ο μέσος
μισθός του συνόλου του εργασιακού βίου από το 2002 (έτος εισόδου μας στο ευρώ)
μέχρι το έτος υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης. ‘Ετσι με αυτό το
‘’τέχνασμα’’, οι νέες συντάξεις μειώνονται διαρκώς και δραστικά αφού στη χώρα
μας αλλά και στα κύρια ευρωπαϊκά συστήματα μισθών και συντάξεων, οι
καταληκτικοί μισθοί ήταν πάντα οι πιο ώριμοι, οι πιο υψηλοί κι επομένως
απέδιδαν και αποδίδουν μεγαλύτερη σύνταξη.
Σύμφωνα με
υπολογισμούς της ΕΝΥΠΕΚΚ, μετά το 2028 ο μέσος όρος ειδικά των νέων κύριων
συντάξεων, που προέρχονται κυρίως από τον ιδιωτικό τομέα, θα ανέρχεται κατά
μέσο όρο σε 700-800 ευρώ. Καταλυτικά θα επηρεαστούν οι
μελλοντικές συντάξεις λόγω των χαμηλών μισθών, κυρίως του 1/3 του εργατικού
δυναμικού που σήμερα ασχολείται στις ποικιλώνυμες μορφές εργασιακής ευελιξίας.
Επίσης χαμηλές θα είναι οι μελλοντικές συντάξεις όσων αμείβονται με τον
κατώτατο μισθό ενώ πολύ χαμηλές θα είναι οι συντάξεις των ελευθέρων
επαγγελματιών-αγροτών αφού 9 στους 10 εξ αυτών επιλέγουν τη χαμηλότερη
ασφαλιστική κλάση.
---------------------------------------------------------
Η ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΣΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ
Οι τελευταίες μελέτες (Eurostat, ΕΕ, ΟΟΣΑ, ΕΛΣΤΑΤ) δείχνουν:
• Ο πληθυσμός της Ελλάδας θα μειωθεί από 10,4 εκατ. (2022) σε 7,8 εκατ. (2070).
• Η αναλογία ασφαλισμένων/συνταξιούχων θα πέσει από 1,65:1 σε 1,23:1 έως το
2050.
• Οι συνταξιοδοτικές δαπάνες θα αυξηθούν από 12,7% σε 14% του ΑΕΠ (2030-2050).
• Ο δείκτης εξάρτησης 65+/15-64 αυξήθηκε από 170,6 (2022) σε 175,5 (2023).
-------------------------------------------------------------------------------------------
Η ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ :
α) Από το 2030 μέχρι το
2054: Πλήρης σύνταξη στα 68 έτη
Μειωμένη σύνταξη στα 63 έτη
β) Από το 2055 μέχρι το 2079: Πλήρης σύνταξη στα 70 έτη
Μειωμένη σύνταξη στα 65 έτη
γ) Από 2080 και μετά: Πλήρης σύνταξη στα 72 έτη
Μειωμένη σύνταξη στα 67 έτη.
------------------------------------------------------------------------------------------