ΗΛΙΑΣ ΠΑΝ.ΓΕΩΡΓΑΚΗΣ

 

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ

-ΧΑΡΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΟ ΤΡΙΗΜΕΡΟ
------------------------
ΑΜΟΛΑ ΚΑΛΟΥΜΠΑ

Το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας ανασύρει μέσα μου μόνο αξέχαστες στιγμές και μνήμες. Από το πέταγμα του αυτοσχέδιου αετού, τη λαχταριστή ζεστή λαγάνα αλλά και τα ξεφαντώματα στο θρυλικό ''Πάνθεον''.

Ξημερώματα θυμάμαι φεύγαμε από το 'Πάνθεον' και πηγαίναμε στους φούρνους και παίρναμε ζεστές λαγάνες.Και ανήμερα την Καθαρά Δευτέρα η αγορά ήταν γεμάτη από πλανόδιους με σαρακοστιανά.Μικρά αλλά τόσο σημαντικά γεγονότα που μας κρατούν συντροφιά σε αυτή την άχαρη ζωή. Σε μια ζωή που έφθασε στο σημείο -με την πανδημία, τοπ φόβο,την ανασφάλεια και την οικονομική κρίση- να μας στερούν ακόμη και το δικαίωμα στο Όνειρο.

Εκείνη όμως η ανάμνηση που με ξεσηκώνει, με πυρπολεί, είναι οι θαλασσινές γεύσεις της σαρακοστής. Γεύσεις μοναδικές όπως χάβαρα, χαβαρόσουπα, προσφορίτες (που τις είχε παλιότερα μονοπώλιο ο Μπολσεβίκος), καποσάντες, αυγομένους παγούρους('παούρ από το ιβάρ'), λούφες,(λεμονάτες), σπετονίκια, μπακαρελάκια(αυγομένοι γουβιοί), πίνες, γάμπαρες, σαρδελα, κουκούτσες, αρμυρίθρες, αυγωμένη γαρίδα('ω γαρίδα π' σέρν' κάρο'). Και ήταν ο σχωρεμένος ο πατέρας μου ο οποίος με μύησε σε αυτές τις μοναδικές γεύσεις τις οποίες προσπαθώ να ''μεταφέρω'' στα παιδιά μου.

Όπως γράφει ο αείμνηστος Δήμος Μαλακάσης, στην παλιά Λευκάδα ''την Καθαρή Δευτέρα εξακολουθούσε το γλέντι στον Κάμπο με τα σαρακοστιανά. Ο κοσμάκης γιόρταζε τα κούλουμα και πήγαινε όθε μπορούσε με τα ποδάρια, με κάτι αυτοκίνητα σακαράκες, με κάρα και μονόξυλα. Παίρνανε μαζί τους ταραμάδες, χαλβάδες, σπετονίκια, αχινιούς, χάβαρα, χλωροκρέμμυδα, μπόλικο κρασάκι -τη χαρά του Θεού- και στρωνόντανε στις λιακάδες της Σπασμένης Βρύσης, τ' Άη Γιαννιού, της Άγια Κατερίνης, της Φανερωμένης, τ' Άη Θωμά και Κουζουντελιού και χορεύανε με φωνόγραφα, τραγουδάγανε με κιθάρες και μαντολίνα, "φαρομανάγανε" με τις γυναίκες τους και τα παιδάκια τους και μετά το σούρουπο γυρίζανε ξέγνοιαστοι, μισομεθυσμένοι κι ολοκάθαροι στην ψυχή και στην καρδιά, για ν' αρχίσουνε την άλλη μέρα το σκληρό αγώνα με το τσαγκαροσούβλι, το μιστρί, το πέζο, τα δίχτια, με τις τέχνες τους… Έτσι περνούσαν οι Απόκριες και τα Κούλουμα, με το λευκαδίτικο σπίρτο, με τα αθώα πειράγματα, τη φίνα σάτιρα που μορφώνει και που δείχνει τη ζεστασά του λαού μας. ''

Επίσης όπως γράφει ο Παναγιώτης Ματαφιάς (Νότης Μπρανέλος) στο βιβλίο του '' Απ’ τον Αη-Μηνά ίσαμε τον Πόντε, Αθήνα 1992'', το χάσκαρι ήταν αποκριάτικο έθιμο – παιχνίδι. Μία από τις Κυριακές της Αποκριάς (συνήθως την τελευταία) στο δείπνο, οι Λευκαδίτες έκαναν το χάσκαρι. Από μια κλωστή, δεμένη ψηλά στο ταβάνι, πάνω ακριβώς απ’ το τραπέζι, κρεμούσαν ένα κομμάτι μαντολάτο, το ωθούσαν περιστροφικά και οι παρακαθήμενοι, χωρίς να χρησιμοποιούν τα χέρια τους, προσπαθούσαν να το πιάσουν δαγκώνοντάς το. Εκείνος που θα κατόρθωνε να το πιάσει ήταν ο νικητής και ο τυχερός της χρονιάς. Το ίδιο παιχνίδι παίζεται και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, με τη διαφορά ότι στην άκρη της κλωστής αντί για μαντολάτο έδεναν ξεφλουδισμένο ένα σφιχτοβρασμένο αυγό και το λένε «χάσκα». Πήρε το όνομά του το παιχνίδι απ’ το θέαμα που παρουσιάζουν οι παίχτες, που χάσκουν με ανοιχτό το στόμα στην προσπάθειά τους να δαγκώσουν το αιωρούμενο αντικείμενο.

ΥΓ: Αμόλα Καλούμπα: Φράση που προέρχεται από το πέταγμα του χαρταετού και χρησιμοποιείται ως προτρεπτικό συνέχισης. Σημαίνει άσε τα πράγματα να κυλήσουν κι επίσης μην μένεις στάσιμος, προχώρα. Ετυμολογικά, επίσης η λέξη "κούλουμα" προέρχεται από το λατινικό «cuuiulus», που εκτός από σωρός σημαίνει επίσης και αφθονία, αλλά και τέλος.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ΛΕΥΚΑΔΙΤΙΚΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ

(ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΓΕΩΡΓΑΚΗ)

Aπό τον Πόντε ακούγονται

φωνές και μουσικές,

έρχονται οι μάσκαρες

τρελές αποκριές.

Οι εκλογές που έρχονται

θυμίζουν καρναβάλι

στην πίστα οι πολιτικοί

και ο λαός σε χάλι.

Φανφάρες και καρνάβαλοι

πολλές οι υποσχέσεις

κι αν γίνουν έστω τα μισά

εμένα να με χ……

Γριά και κακομούτσινη

έγινε η Λευκάδα

έτσι που την έκαναν

στα μούτρα τους ….μπουγάδα.

Μοιράζουν υποσχέσεις

αντί για σερπατίνες,

ακρίβεια, πληθωρισμός

αρχίσανε οι πείνες.

Ξεχάσαμε το ‘Πάνθεον’

το κέφι και το μπρίο

η κρίση μας οδήγησε

στο ψυχιατρείο.

Ζόρκες, νιές, ζουρλοκαμπέρες

λυσάξτε, ξεφαντώστε

μάσκες, μουτσούνες, κομφετί

χορέψτε, ξεσαλώστε.

Φαρομανείστε άπαντες

Λευκάδας καρναβάλι

Χάθηκε ο Βούλης κι οι χοροί

τώρα σκέτο χάλι.

Σύσσωμοι λαλήσαμε

δεν ξέρουμε που πάμε

ο λαός φαλήρισε

κι αυτοί γλεντοκοπάνε.

Χρόνια πολλά

σας εύχομαι

γλεντήστε και γελάστε

γιατί του χρόνου νηστικοί

το βλέπω να κοιμάστε!!

 

---------------------------------

ΕΔΩ Ο ΥΜΝΟΣ ΤΟΥ ΛΕΥΚΑΔΙΤΙΚΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ:

[https://www.youtube.com/watch?v=2RtsIbPXV3w]

--------------------------------------------------

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΠΑΛΙΟ ΛΕΥΚΑΔΙΤΙΚΟ ΚΑΡΝΑΒΆΛΙ

[https://elgeorgakis.blogspot.com/2016/03/blog-post.html]

 

φώτο :Πινακας της Τέτας Κούρτη-Πελεκούδα.